Terug

Medicijnen bij ADHD

Medicijnen bij ADHD

Patiëntfolder

Informatie voor patiënten met ADHD, hun ouders en en andere belangstellenden.

Bij u of uw kind is de diagnose ADHD gesteld. ADHD is een afkorting van het Engelse "Attention Deficit Hyperactivity Disorder". In Nederland spreken we van een aandachtstekortstoornis met hyperactiviteit. Indien uw arts u of uw kind een behandeling met onder andere medicijnen heeft voorgesteld, dan vindt u op deze pagina alle informatie die u nodig heeft over medicijnen bij ADHD.

Algemene informatie over medicatie bij ADHD

Waarom medicatie bij ADHD?

We weten dat medicijnen ervoor kunnen zorgen dat klachten van ADHD verminderen. Bij ongeveer 70% tot 80% van de mensen met ADHD zorgen medicijnen voor een duidelijke verbetering van het gedrag. Het is alleen niet te voorspellen welke medicijnen voor u of uw kind goed werken.

Medicijnen die ADHD genezen zijn er echter niet. Vaak komen de klachten weer terug als met de medicijnen wordt gestopt. Toch is het niet altijd nodig om de medicijnen ‘levenslang’ te gebruiken.

Wat is het effect van medicatie?

Medicijnen kunnen ervoor zorgen dat de volgende klachten verminderen: 

  • Aandachts- en concentratieproblemen
    Medicijnen helpen om de aandacht beter ergens op te richten, langer met een bepaalde taak of spel bezig te  zijn en beter (onbelangrijke) prikkels in de omgeving te negeren.
  • Hyperactief gedrag
    Stilzitten en even rust vinden gaat beter. Aan één stuk door praten vermindert.
  • Impulsief gedrag
    Mensen met ADHD kunnen met medicijnen vaak beter eerst nadenken en dan pas doen. Ze kunnen beter op hun beurt wachten.

Niet bij iedereen verminderen alle klachten in dezelfde mate. Als deze klachten afnemen is iemand met ADHD vaak beter in staat om de aandacht op (school)werk te richten en op te letten, bereikbaarder te zijn voor aansturing en beter in staat om sociale contacten te maken.

Welke soorten medicatie zijn er?

Er zijn twee veelgebruikte soorten medicijnen bij ADHD: stimulantia en atomoxetine.

  • Stimulantia
    Stimulantia worden al meer dan vijftig jaar gebruikt en er is veel onderzoek naar gedaan, zowel bij volwassenen als bij kinderen met ADHD. Daarom gebruiken artsen deze medicijnen vaak als eerste keuze. Methylfenidaat is het meest gebruikte stimulantium. Er zijn van methylfenidaat verschillende merken. Het belangrijkste verschil tussen de verschillende merken is de tijd die het medicijn werkt na inname: kortwerkend of langwerkend. De werkzame stof is bij al deze middelen hetzelfde. Een uitzondering is Dexamfetamine; dit middel is wel een stimulantium, maar werkt anders dan methylfenidaat. Het wordt in Nederland minder gebruikt.
  • Atomoxetine
    Atomoxetine is een nieuwer medicijn dat we vooral gebruiken als tweede keuze. Dus bijvoorbeeld als stimulantia niet werken of vervelende bijwerkingen geven.

Hoe is de werking en het gebruik van medicatie?

Het gebruik hangt af van het soort medicijn en hoe lang het werkt.

Hoe de medicijnen te gebruiken?

  • Stimulantia
    De tabletten of de capsules kunnen het beste met wat voedsel worden ingenomen. Concerta moet ingenomen worden zonder te kauwen, zodat het beschermende laagje niet stuk gaat en het werkzame bestanddeel niet onbedoeld tegelijk vrijkomt. Ook Equasym XL, Medikinet CR innemen zonder te kauwen.
  • Atomoxetine
    Een Strattera-capsule innemen met wat drank tijdens de maaltijd. 
SoortNaam (werkzame stof)WerkingsduurTijdstip van innemen
StimulatiaRitalin (methylfenidaat)4 uurOchtend, tussen de middag (en in de middag). Bijvoorbeeld: 8.00 uur, 12.00 uur (16.00 uur).

Dexafetamine (dexamfetamine)5 uurOchtend en tussen de middag

Concerta (methylfenidaat)12 uurOchtend

Equasym (methylfenidaat)8 uurOchtend (voor het ontbijt)

Medikinet CT (methylfenidaat)8 - 10 uurOchtend (tijdens/na het ontbijt)
AtomoxetineStrattera (atomoxetine)24 uurOchtend

Wat te doen bij het vergeten van een dosis?

  • Gewone tabletten (ritalin, methylfenidaat)
    Duurt het nog minstens twee uur voor de volgende dosering? Neem dan alsnog in (let dan op de volgende dosering ook later in te nemen). Maar is de volgende dosering binnen de komende twee uur, sla deze tablet(ten) dan over. Mocht u vragen hebben, neem dan contact opnemen met uw arts.
  • Tabletten of capsules met verlengde afgifte (Concerta, Equasym XL, Medikinet CR)
    Komt u er dezelfde ochtend achter dat u de tabletten bent vergeten? Neem de medicijnen alsnog in. Is de ochtend al voorbij, neem ze dan niet meer in.
  • Atomoxetine
    Neem alsnog de medicatie in. Als er meer dan 12 uur voorbij zijn, wacht dan gewoon tot de volgende dosis moet worden ingenomen.

Mogelijke bijwerkingen

Algemene informatie over bijwerkingen

Elk medicijn kan bijwerkingen hebben. Of u of uw kind last krijgt van bijwerkingen, welke en in welke mate kunnen we niet voorspellen. Vaak treden bijwerkingen alleen op bij kinderen of volwassenen die daarvoor gevoelig zijn.

Enkele bijwerkingen verdienen bijzondere aandacht omdat ze vaak voorkomen, erg vervelend zijn of omdat het belangrijk is dat u ze herkent en vervolgens overlegt met uw arts. Na overleg kan het helpen de hoeveelheid medicijnen te verminderen, medicijnen op een ander tijdstip in te nemen, helemaal te stoppen en eventueel een ander medicijn te overwegen. Raadpleeg altijd uw arts als uw kind of u zelf veel last heeft van een van onderstaande bijwerkingen, of andere bijwerkingen waarover u zich zorgen maakt.

Bijwerkingen bij stimulantia

Hieronder vindt u enkele bijwerkingen van stimulantia. Bijwerkingen die in de eerste week het meest uitgesproken zijn en daarna afnemen zijn aangeduid met ‘voorbijgaand’. Bijwerkingen die soms bij langdurig gebruik voorkomen zijn aangeduid met ‘soms blijvend’. Ze gaan weer over als u met het middel stopt. 

Vaak voorkomende bijwerkingen:

  • Minder eetlust (soms blijvend)
  • Slechter slapen, vooral inslapen gaat minder goed (soms blijvend)
  • Extra prikkelbaar en snel uit hun evenwicht (voorbijgaand)

Soms voorkomende bijwerkingen:

  • Buikpijn en misselijkheid (voorbijgaand)
  • Hartkloppingen (soms blijvend)
  • Bij al aanwezige aanleg voor tics, epilepsie, ernstige angststoornissen of depressie kunnen deze worden uitgelokt of verergeren
  • Sommige kinderen die dit middel gebruiken groeien minder snel dan hun leeftijdsgenoten (soms blijvend geringe groeiachterstand)

Zeer zelden voorkomende bijwerkingen:

  • Een verhoogd risico op hartritmestoornissen voor mensen met een bepaalde aangeboren hartritmestoornis
  • Hoge bloeddruk (soms blijvend)
  • Neerslachtigheid of verwarring

Bijwerkingen bij atomoxetine

Hieronder staan enkele bijwerkingen van atomoxetine. Deze tabletten moeten ingenomen worden zonder te kauwen (of open te maken). Op die manier gaat het beschermende laagje namelijk niet stuk en komt de werkzame stof niet onbedoeld vrij.

Soms voorkomende bijwerkingen:

  • Maag-darmklachten
  • Verminderde eetlust
  • Droge mond

Zelden voorkomende bijwerkingen:

  • Slapeloosheid
  • Stemmingswisselingen
  • Prikkelbaarheid
  • Duizeligheid

Zeer zelden voorkomende bijwerkingen: 

  • Hartkloppingen
  • Leverstoornissen
  • Epilepsie
  • Koude handen en voeten

Medicatie en inslaapproblemen

Soms hebben mensen met ADHD al inslaapproblemen, die nog verergeren door medicatie. Vaak verminderen deze problemen door gewoontes en omstandigheden bij het naar bed gaan te veranderen. Bij hardnekkige slaapproblemen kan de arts geraadpleegd worden.

Enkele praktische zaken

Kosten van medicijnen

Voor Ritalin of Methylfenidaat betaalt u geen eigen bijdrage. De langwerkende medicijnen worden echter niet door alle verzekeraars vergoed. De eigen bijdrage kan oplopen tot enkele honderden euro’s per jaar. Neem contact op met uw verzekeraar voor meer informatie.

Alternatieve behandelingen

Sommige mensen staan huiverig tegenover het gebruik van medicijnen voor ADHD. Zij vragen of er geen alternatieve behandelingen mogelijk zijn, zoals dieet, voedingssupplementen, homeopathische middelen of neurofeedback. Omdat het effect van deze behandelingen onvoldoende is onderzocht zetten wij deze behandelingen op dit moment niet in. Breng de arts op de hoogte als u deze behandelingen met medicatie combineert.

Op vakantie met medicijnen

Stimulantia vallen onder de Opiumwet en mogen  niet zomaar meegenomen worden naar het buitenland. Als u op reis gaat  naar het buitenland heeft u een verklaring nodig. Het regelen van een verklaring voorkomt problemen aan de grens of tijdens uw reis.

Schengenlanden
Voor vakanties in Schengenlanden heeft u een zogenaamde Schengenverklaring nodig. In de Schengenverklaring staat dat u de medicijnen meeneemt voor eigen gebruik. Uw arts moet de verklaring ondertekenen, waarna de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) de verklaring waarmerkt. U kunt de verklaring downloaden van de site van IGZ.

Niet-Schengenlanden
Buiten het Schengengebied voert elk land zijn eigen beleid bij het invoeren van geneesmiddelen voor persoonlijk gebruik. Reist u naar een niet-Schengenland, dan is toestemming nodig van de ambassade of het consulaat van dat land in Nederland. Hiervoor heeft u in ieder geval een verklaring van uw arts nodig. De inspectie adviseert om eerst de verklaring van uw arts te regelen, voordat u contact opneemt met de ambassade of het consulaat.

Uitgebreide informatie over de Opiumwet, op vakantie gaan naar Schengenlanden en de Schengenverklaring vindt u hieronder:

Voorbereiding uitklapper, klik om te openen

In overleg met uw behandelend arts kunt u ervoor kiezen om ADHD te behandelen met medicijnen. Uw arts bepaalt welke soort medicijnen geschikt voor u is.

Tijdens de behandeling uitklapper, klik om te openen

De arts controleert regelmatig uw gewicht, bloeddruk en hartslag. Bij deze controles bespreken we ook de effecten van de medicijnen met u. Als de medicijnen niet goed aanslaan, kan de arts de dosis aanpassen.

Hoe gebruikt u de medicijnen?

Stimulantia

De tabletten of de capsules kunt u het beste met wat voedsel innemen. Concerta moet u innemen zonder te kauwen, zodat het beschermende laagje niet stuk gaat en het werkzame bestanddeel niet onbedoeld tegelijk vrijkomt. Ook Equasym XL, Medikinet CR moet u innemen zonder te kauwen.

Atomoxetine

Een Strattera-capsule moet u innemen met wat drank tijdens de maaltijd.

Wat te doen bij het vergeten van een dosis

Gewone tabletten (ritalin, methylfenidaat)

Duurt het nog minstens twee uur voor de volgende dosering? Neem dan alsnog in (let dan op de volgende dosering ook later in te nemen). Maar is de volgende dosering binnen de komende twee uur, sla deze tablet(ten) dan over. Mocht u vragen hebben, neem dan contact op met uw arts.

Tabletten of capsules met verlengde afgifte (Concerta, Equasym XL, Medikinet CR)

Komt u er dezelfde ochtend achter dat u de tabletten bent vergeten? Neem de medicijnen alsnog in. Is de ochtend al voorbij, neem ze dan niet meer in.

Atomoxetine

Neem alsnog de medicijnen in. Als er meer dan twaalf uur voorbij zijn, wacht dan gewoon tot de volgende dosis moet worden ingenomen.

Na de behandeling uitklapper, klik om te openen

Bijwerkingen

Elk medicijn kan bijwerkingen hebben. Of u last krijgt van bijwerkingen, welke en in welke mate kunnen we niet voorspellen. Vaak treden bijwerkingen alleen op bij mensen die daar gevoelig voor zijn.

Enkele bijwerkingen verdienen bijzondere aandacht omdat ze vaak voorkomen, erg vervelend zijn of omdat het belangrijk is dat u ze herkent en vervolgens overlegt met uw arts. Na overleg kan het helpen de hoeveelheid medicijnen te verminderen, medicijnen op een ander tijdstip in te nemen, helemaal te stoppen en eventueel een ander medicijn te overwegen. Raadpleeg altijd uw arts als u veel last hebt van een van onderstaande bijwerkingen, of andere bijwerkingen waar u zich zorgen over maakt.

Medicatie en inslaapproblemen

Soms hebben mensen met ADHD al inslaapproblemen die soms ook nog verergeren door medicatie. Vaak verminderen deze problemen door gewoontes en omstandigheden bij het naar bed gaan te veranderen. Bij hardnekkige slaapproblemen kunt u de arts raadplegen.

Bijwerkingen bij stimulantia

Bijwerkingen die in de eerste week het meest uitgesproken zijn en daarna afnemen zijn aangeduid met ‘voorbijgaand’. Bijwerkingen die soms bij langdurig gebruik voorkomen zijn aangeduid met ‘soms blijvend’. Ze gaan weer over als u met het middel stopt.

Vaak voorkomende bijwerkingen:

  • minder eetlust (soms blijvend)
  • slechter slapen, vooral inslapen gaat minder goed (soms blijvend)
  • extra prikkelbaar en snel uit evenwicht (voorbijgaand)

Soms voorkomende bijwerkingen:

  • buikpijn en misselijkheid (voorbijgaand)
  • hartkloppingen (soms blijvend)
  • bij al aanwezige aanleg voor tics, epilepsie, ernstige angststoornissen of depressie kunnen de tics worden uitgelokt of verergeren

 Zeer zelden voorkomende bijwerkingen:

  • verhoogd risico op hartritmestoornissen voor mensen met een bepaalde aangeboren hartritmestoornis
  • hoge bloeddruk (soms blijvend)
  • neerslachtigheid of verwarring

Bijwerkingen bij atomoxetine

Deze tabletten moet u innemen zonder te kauwen (of open te maken). Op die manier gaat het beschermende laagje namelijk niet stuk en komt het werkzame stof niet onbedoeld vrij.

Soms voorkomende bijwerkingen:

  • maag-darmklachten
  • verminderde eetlust
  • droge mond

Zelden voorkomende bijwerkingen:

  • slapeloosheid
  • stemmingswisselingen
  • prikkelbaarheid
  • duizeligheid

Zeer zelden voorkomende bijwerkingen:

  • hartkloppingen
  • leverstoornissen
  • epilepsie
  • koude handen en voeten

Zorgverleners

Binnen het aandachtsgebied ontwikkelingsstoornissen bieden we hoogwaardige diagnostiek en patiëntenzorg aan kinderen en hun ouders met een ontwikkelingsstoornis (ADHD, autisme spectrum stoornissen, gedragsstoornissen, etc.). We onderzoeken of er sprake is van een ontwikkelingsstoornis. Dat gebeurt in alle gevallen door een psychiater, waar nodig in samenwerking met andere disciplines.

Zorgkosten uitklapper, klik om te openen

Meer over zorgkosten

Werken bij het UMC Utrecht

Contact

Afspraken

Praktisch

umcutrecht.nl maakt gebruik van cookies

Deze website maakt gebruik van cookies Deze website toont video’s van o.a. YouTube. Dergelijke partijen plaatsen cookies (third party cookies). Als u deze cookies niet wilt kunt u dat hier aangeven. Wij plaatsen zelf ook cookies om onze site te verbeteren.

Lees meer over het cookiebeleid

Akkoord Nee, liever niet